Sahaja Yoga: yoga, religie of sekte?
Yoga en religie
Gregoire de Kalbermatten
De etymologische oorsprong van het woord religie ligt in het Latijnse re (opnieuw)-ligare (verbinden) [1]. In die zin zijn de woorden yoga en religie zelfs synoniemen.
Yoga heeft dus zowel letterlijk als inhoudelijk, erg veel gemeen met religie. Elke vorm van yoga had in oorsprong tot doel door specifieke oefeningen en het aanhouden van een zekere discipline voor geest en lichaam, een stevig innerlijk evenwicht te vestigen, zodat de weg vrij werd gemaakt voor het ontwaken en doorstromen van de universele levensenergie. Deze laatste kreeg in de grote spirituele tradities verschillende benamingen: Kundalini (hindoeïsme), Ruach (Koran), Pneuma (Gnostici), Heilige Geest (Bijbel),... Ze verbindt ons diepste Zelf met het grotere geheel, de Allesdoordringende Kracht, het universum, het Goddelijke. Deze verbinding met de bron waaruit alle leven voortgekomen is wordt o.a. omschreven als verlichting, wedergeboorte, zelfrealisatie, of de staat van yoga.
Spiritualiteit is dat wat ons dichter bij de Spirit of ons diepste Zelf brengt en dat wat de Spirit in ons dichter bij het Goddelijke brengt. De diepste essentie van yoga is dus spiritueel en gaat veel verder dan enkel lichaamsoefeningen.
Sahaja Yoga herstelt het spirituele aspect van yoga in z’n oorspronkelijke waarde en betekenis. Het bereiken van de ’staat van yoga’ door zelfrealisatie en meditatie is de sleutel tot spirituele groei en innerlijke transformatie. De principes zijn gebaseerd op eeuwenoude kennis van ons subtiel systeem en van de spirituele levensenergie. Deze kennis is terug te vinden in zowat alle religieuze, spirituele en mystieke tradities, wanneer men teruggaat naar de oorsprong ervan. En is het ultieme doel van religie niet het zoeken en uiteindelijk vinden van ’eenheid met God’, de universele oerkracht?
Shri Mataji, de grondlegger van Sahaja Yoga, zegt hierover: "Alle religies zijn als bloesems aan dezelfde boom van spiritualiteit".
Sahaja Yoga en sektarisme
Nieuwe religieuze bewegingen die niet rechtstreeks aansluiten op de bestaande, erkende grote religies, krijgen al snel het etiket ’sekte’ opgekleefd. Zowat alle clichés die men bij het woord sekte kan bedenken worden aan Sahaja Yoga toegeschreven. Deze webpagina tracht in dit kader een eerlijk beeld te geven over Sahaja Yoga.
Moraalfilosoof Prof. Etienne Vermeersch heeft een interessant lijstje van 7 criteria samengesteld die, naargelang het aantal van deze criteria waaraan voldaan is bepalen of een organisatie als meer of minder sektarisch kan beschouwd worden. Volgens hem is een definitie zinloos, men kan enkel de graad van sektarisme trachten te bepalen. Voor elk van deze criteria wordt verder beschreven hoe Sahaja Yoga als beweging zich daartoe verhoudt. Het is dan verder aan de lezer te bepalen welke gradatie hij of zij wenst toe te kennen.
De 7 Criteria van Prof. Vermeersch [2]
Organisaties die zich hierin specialiseren, ontwikkelen methoden om de leden afhankelijk te maken. Enkele voorbeelden: al het geld moet worden afgegeven, de enige cultuur waaraan nog tijd mag worden besteed is die van de beweging zelf, meestal is er nog maar één (’heilig’) boek dat mag gelezen worden, alle beschikbare tijd moet gaan naar bidden en studeren, er wordt voor jou bepaald wanneer je moet gaan slapen, wanneer je moet opstaan, er wordt een streng dieet gevolgd dat als effect heeft dat je zwakker en dus minder weerbaar wordt,...
Hoe zit dat met Sahaja Yoga? In verband met geld wordt men enkel verzocht om een kleine bijdrage in de onkosten te leveren. Dit is 3€ per les of een vaste bijdrage van bijvoorbeeld 30€ per maand, voor degenen die wensen iets meer te geven. Ligt dit bedrag moeilijk bvb voor een werkloze of een student, dan geeft die gewoon wat minder. Overschotten, als deze er zijn, worden gebruikt om internationale projecten te ondersteunen. Dit alles gebeurt zonder druk uit te oefenen. Op al het andere hierboven beschreven heeft Sahaja Yoga als organisatie net zoveel invloed als een gemiddelde voetbalclub op haar leden, het is niet onze zaak wat iemand met zijn vrije tijd doet! Natuurlijk zijn er, net zoals in die voetbalclub vrijwilligers die zich inzetten om de zaak te organiseren en die daar een deel van hun vrije tijd in steken, maar inpalming?
Elk dogma wordt vermeden. Alles is verifieerbaar. Er wordt vanaf de eerste kennismaking op gedrukt dat alles wat er verteld wordt als een hypothese moet beschouwd worden en zoals een wetenschapper dient te worden onderzocht.
Sahaja Yoga sluit zich in die zin veel meer aan bij een mystieke traditie, waarbij men met het volle bewustzijn, door directe waarneming in contact komt met de ultieme realiteit.
Er is binnen Sahaja Yoga net voldoende hiërarchie aanwezig om niet te vervallen in anarchie. We kennen een drietal soorten verantwoordelijken. Er is de plaatselijke verantwoordelijke die instaat voor de praktische organisatie binnen een centrum (plaats waar men op regelmatige basis bijeenkomt om Sahaja Yoga te beoefenen.) Er is een verantwoordelijke per land, die de zaken op nationaal vlak coördineert. En er zijn een aantal verantwoordelijken op wereldniveau, die o.a. instaan voor een vlotte communicatie wereldwijd. Al deze heren en dames hebben voornamelijk een praktische en niet een controlerende functie.
Het bekleden van deze functies betekent dan ook in geen geval dat dit ’hogere’ of ’betere’ yogi’s zouden zijn. Wat dat laatste betreft bestaat er geen hiërarchie. De land en wereld verantwoordelijken werden tot op heden aangeduid door Shri Mataji, de stichter van Sahaja Yoga.
Zo zijn we inderdaad aanbeland bij onze ’charismatische leiders figuur’. Wat betekent het woord charismatisch eigenlijk? Volgens het woordenboek: ‘een persoon die speciaal begenadigd is door God ten dienste van zijn gemeente (= maatschappij)’. In die letterlijke zin kan je Shri Mataji beslist een charismatisch persoon noemen omdat zij in staat is geweest de methode van Sahaja Yoga te ontwikkelen die voor reeds honderdduizenden mensen een duidelijke kwaliteitsverbetering betekent in het dagelijkse leven.
Anderzijds dient benadrukt te worden hoe Shri Mataji werkt. Zij reist nu reeds jaren de wereld rond om te spreken over Sahaja Yoga. Zij heeft duizenden lezingen gegeven die vol staan van goede raad. Wat de aanhoorders er verder mee aanvangen is hun zaak. Verder gaat zij bewust niet. Men wordt verondersteld zijn ’eigen meester’ te worden. Shri Mataji is dus zeker geen leider in de zin dat zij zou proberen ’volgelingen’ te controleren of afhankelijk van haar te maken, of die allerlei geboden zou opleggen die nodig zijn om ’goede’ volgelingen te worden. We willen ook nog benadrukken dat zij hiervoor nooit een vergoeding heeft willen aanvaarden.
Het gaat Shri Mataji net over het tegendeel.
Ook hier is Sahaja Yoga net zo gesloten als bovengenoemde voetbalclub. Sahaja Yogi’s trekken zich niet terug in een of andere gemeenschap waar ze zoveel mogelijk in het eigen levensonderhoud zouden trachten te voorzien. De relatie met familieleden blijft normaal, en zal in zeer veel gevallen zelfs een stuk verbeteren. De relatie van de kinderen met hun ouders wordt beschouwd als zeer belangrijk omdat die een direct effect heeft op het psychisch evenwicht. Een verstoorde relatie met de moeder of vader gaat steeds ten koste van de hart chakra en veroorzaakt angsten en onzekerheden die de harmonie in het latere leven tot ver in de volwassenheid kunnen verstoren.
Sahaja Yogi’s voelen zich beter dan vroeger maar daarom nog niet beter dan anderen. Sahaja Yoga biedt de mogelijkheid om versneld geestelijk en spiritueel te evolueren, maar het is perfect mogelijk dat u als lezer veel verder staat in uw spirituele groei dan degene dit schrijft.
We geloven in wat we doen en we kennen de effecten van het beoefenen van Sahaja Yoga door ze te ervaren en door mensen van week tot week te zien veranderen van soms zeer gespannen en prikkelbaar tot vredig en gelukkig. We organiseren dan ook graag op geregelde tijdstippen cursussen en kennismakingsavonden voor nieuwe mensen. Je zal ons echter niet aan je voordeur vinden om je te overhalen toch maar Sahaja Yoga te gaan doen. Wij denken dat iets ’goeds’ voldoende aantrekkingskracht bezit om geïnteresseerden aan te trekken, zonder dat men ze moet trachten te ’grijpen’.
Tot slot
Tot slot willen we als verantwoordelijken in België nog benadrukken dat we een voortdurende inspanningen leveren om Sahaja Yoga als beweging te vrijwaren van elke vorm van sektarisme. Om enkele voorbeelden te noemen:
Indien u, ondanks al deze inspanningen, toch concrete klachten in dit verband zou hebben, dan kan u steeds terecht op het vragenformulier om uw opmerkingen kenbaar te maken.
Lees in dit kader ook nog:
Over Sahaja Yoga en opvoeding van kinderen, internationale Sahaja Yoga scholen en visie op het huwelijk.
[1] Er zijn ook andere interpretaties bekend zoals :re (opnieuw) + legio (lezen) waarbij het dan vooral geschriften gaat, en res (met betrekking tot) + legere (samenkomen) waarbij het dan meer op een religieuze organisatie zou duiden.
[2] zoals ze enkele jaren geleden geformuleerd werden in een radio-interview op Radio 1 - zie ook cursus Prof. Etienne Vermeersch: ’Historisch overzicht van de wijsbegeerte", Hoodstuk 1.5